15 Aralık 2018 Cumartesi

Verbityypit Fince Fiil Tipleri ve Finnish verb list

Fince Fiil Tipleri (Verbityypit)

Fince'de mastar haline göre fiiller 6'ya ayrılıyor:

Fiil Tipi 1) Sonunda Iki Sesli Harf Olan Fiiller.

(Fince sesli harfler; a, ä, e, o, ö, u, y
"y" harfi Fince'de "ü" diye okunduğu için sesli harf olarak geçer.)

Lukea - Okumak
Tukea - Desteklemek
Ostaa - Satın Almak
Odottaa - Beklemek
Etsiä - Aramak
Kantaa - Taşımak
Nostaa - Kaldırmak
Antaa - Vermek
Sisältää - İçermek
Asua - İkamet etmek

Fiil Tipi 2) -Da, -Dä Ile Biten Fiiller

Syödä - Yemek yemek
Juoda - İçmek
Myydä - Satmak
Tuoda - Getirmek
Viedä -  Götürmek
Tehdä - Yapmak

Fiil Tipi 3) -La, -Lä, -Na, -Nä,-Ra, -Rä,-Sta,-Stä Ile Biten Fiiller.

Olla - Olmak
Opiskella - Ders çalışmak/ Öğrenim görmek
Ajatella - Düşünmek
Tulla - Gelmek
Kävellä - Yürümek
Pyöreillä - Bisiklet Sürmek
Mennä - Gitmek
Suunnitella - Planlamak
Päästä - Geçmek
Purra - Isırmak
Nousta - Yükselmek, (ayağa) Kalkmak
Pestä - Silmek, Yıkamak (genel olarak bişeyleri silerek veya yıkayarak temizlemek)
Ratkaista - Çözmek

Fiil Tipi 4) - Ata, -Uta, -Ota Ile Biten Fiiller.

Avata - Açmak
Arvata - Tahmin Etmek
Tavata - Tanışmak, Buluşmak
Hypätä - Zıplamak
Pudota - Düşürmek
Haluta - İstemek
Levätä - Dinlenmek
Siivota - Temizlemek, Temizlik Yapmak

Fiil Tipi 5) - Ita, -Itä Ile Biten Fiiller.

Tarvita - İhtiyaç duymak
Mainita - Bahsetmek
Valita - Seçmek
Tulkita - Yorumlamak
Punnita - Tartmak
Häiritä - Rahatsız etmek
Ansaita - Hak etmek

Fiil Tipi 6) -Eta, -Etä Ile Biten Fiiller.

Paeta - Kaçmak
Koeta - Denemek
Vanheta - Yaşlanmak
Nuoreta - Gençleşmek

Fince Fiil Çekimleri

Fince'de fiil türlerine göre, fiillerin çekimleri de değişiyor.
Bir de Türkçe'de ki gibi her şahıs için fiil çekimide farklı oluyor.
Örnekler üzerinden gidersek anlamak kolaylaşacaktır.

Fiil Türü 1 Çekimi

Sonunda iki sesli harf olan bu fiillerin en sonundaki ünlü harfi atıyoruz ve kişi ekini ekliyoruz.
Örnek: Ostaa , satın almak fiilini ele alırsak.
Fiilin en sonundaki "a" harfini atıyoruz.
"Osta" bu şekilde fiil çekimini yapıyoruz.

Minä osta-n = Ben satın alırım.
Sinä osta-t = Sen satın alırsın.
Hän ostaa = O satın alır.
Me osta-mme = Biz satın alırız.
Te osta-tte = Siz satın alırsınız.
He osta-vat = Onlar satın alır.

3. Tekil şahıs ( hän, se) çekimlerinde fiil kökünün sonundaki ünlü, kendini tekrar ediyor.
Yine "fiil tipi 1" den farklı bir örnek verirsek.

Etsiä, aramak manasına geliyor. Bu fiili de çekerken; en sondaki ünlü harf "ä" yi atıyoruz. "Etsi" olarak fiil çekimine devam ediyoruz. Gördüğünüz gibi 3. Tekil şahısda ; fiil kökünün sonundaki "i" harfi kendini tekrar ediyor.

Minä etsi-n = Ben ararım.
Sinä etsi-t = Sen ararsın.
Hän etsii = O arar.
Me etsi-mme = Biz ararız.
Te etsi-tte = Siz araraınız.
He etsi-vät = Onlar ararlar.

Fiil Türü 2 Çekimi

Sonu -da, -dä ile biten fiiller demiştik. Bu fiillerde en sondaki da, dä yi atıyoruz. Kalan kısmı fiilin çekimi için kullanıyoruz.
Juoda, içmek manasına geliyor.
fiilin sonundaki "da" yı atıyoruz. "Juo" kelime kökü ile fiil çekimini yapıyoruz.

Minä juon - Ben içerim.
Sinä juot - Sen içersin.
Hän juo - O içer.
Me juomme - Biz içeriz.
Te juotte - Siz içersiniz.
He juovat - Onlar içerler.

Diğer bir örnek: Syödä - Yemek fiili.
Aynı şekilde kelimenin sonundaki "" yi atıyoruz. "Syö" fiil kökü ile çekimini yapıyoruz.
Minä syön - Ben yerim.
Sinä syöt - Sen yersin.
Hä syö - O yer.
Me syömme - Biz yeriz.
Te syötte - Siz yersiniz.
He syövät - Onlar yerler.

Fiil Türü 3 Çekimi

-la, -lä, -na, -nä,-ra, -rä,-sta,-stä ile biten fiiller demiştik. Bu tip fiillerde fiilin sonundaki -la, -lä, -na, -nä, -ra, -rä, -ta, -tä yi atıyoruz ve fiilin kökü ile kişi eki arasına "e" harfi ekliyoruz. (Anlatırken karmaşık gibi görülsede, örneklere bakınca; aslında gayet kolay olduğunu göreceksiniz.)
Kävellä, yürümek manasına geliyor. Fiilin sonundaki "-" yı atıyoruz. Sonuna "e" harfini ekliyoruz. Sonrada kişi ekini ekleyerek çekime devam ediyoruz.
Minä kävel-e-n
Sinä kävel-e-t
Hän kävelee
Me kävel-e-mme
Te kävel-e-tte
He kävel-e-vät

Diğer bir örnek; Mennä, gitmek anlamına geliyor. Yine kelimenin sonundaki "-nä" yi atıyoruz. Kelimenin köküne "eekliyoruz, sonrada kişi ekini ekliyoruz.
Minä menen - Ben giderim.
Sinä menet - Sen gidersin.
Hän menee - O gider.
Me menemme - Biz gideriz.
Te menette - Siz gidersiniz.
He menevät - Onlar giderler.

Bir örnek de -sta ile biten fiillerden vereyim.
Nousta, yükselmek, (oturduğunuz yerden) ayağa kalkmak manalarına geliyor.
Fiilin sonundaki "-ta" yı atıp yukarda yaptıklarımızı tekrarlıyoruz.
Minä nousen - Ben ayağa kalkarım.
Sinä nouset - Sen ayağa kalkarsın.
Hän nousee - O ayağa kalkar.
Me nousemme - Biz ayağa kalkarız.
Te nousette - Siz ayağa kalkarsınız.
He nousevat - Onlar ayağa kalkarlar.

Fiil Tipi 4 Çekimi

Fiilin sonunda - ata, -uta, -ota varsa; bunlar Fince'de 4. Tip fiiller olarak anılıyor.
Bu tür fiillerin çekiminde aradaki "t"harfini atıyoruz ve fiilin kök sözcüğünün sonuna kişi eki ekliyoruz.

Örnek; Avata, (bişeyi) açmak manasına geliyor.
Avaan - Açarım.
Avaat - Açarsın.
Hän avaa - Açar.
Avaamme - Açarız.
Avaatte - Açarsınız.
He avavat - Açarlar.

Fince'de de Türkçe'de ki gibi özneyi cümleden çıkarabiliyoruz. Yanlız Fince'de 3. tekil ve 3. çoğul şahıslarda bunu yapamıyoruz.Yukardaki örneğe tekrar bakarsanız. "Ben açarım" da diyebilirsiniz, "Açarım" da diyebilirsiniz. Cümlenin anlamı değişmiyor.
Fince'de de aynı şekilde "Minä avaan" veya sadece "Avaan" diyebilirsiniz.

Aynı fiil grubuna bir örnek daha verelim;
Haluta, istemek anlamında kullanılıyor.
Minä haluan - İsterim.
Sinä haluat - İstersin.
Hän haluaa - İster.
Me haluamme - İsteriz.
Te haluatte - İstersiniz.
He haluavat - İsterler.

Fiil Tipi 5 Çekimi

Sonunda  - ita, -itä olan fiiller bu gruba giriyor. Bu fiillerin çekimini yaparken fiilin sonundaki "-a, -ä" yi atıyoruz ve fiile "-se" ekliyoruz. Her zaman ki gibi fiilin sonuna kişi eklerini koyuyoruz ve fiil çekimini tamamlıyoruz.
Valita, Seçmek manasına geliyor.
Sondaki "a" yı atıyoruz (Valit) ve "se" ekliyoruz (Valitse) . Son olarakta kişi eklerini ekliyoruz.
Minä valitsen - Seçerim.
Sinä valitset - Seçersin.
Hän valitsee - Seçer.
Me valitsemme - Seçeriz.
Te valitsette - Seçersiniz.
He valitsevat - Seçerler.

Fiil Tipi 6 Çekimi

Bunlar sonunda -eta veya -etä hecesi olan fiiller demiştik. Bu tür fiillerin çekiminde fiilin sonundaki "ta, tä" yi atıp fiile "ne" ekliyoruz.
Örnek:
Vanheta (Yaşlanmak); "-ta" yı atıyoruz (Vanhe) ve "-ne" ekliyoruz (Vanhene)
Vanhenen - Yaşlanırım.
Vanhenet - Yaşlanırsın.
Vanhenee - Yaşlanır.
Vanhenemme - Yaşlanırız.
Vanhenette - Yaşlanırsınız.
Vanhenevat - Yaşlanırlar.

Fince Emir Cümleleri - Fince Emir Kipi

Aynı Türkçe'de ki gibi Fince'de de emir cümlelerinde tekil ve çoğul olmak üzere 2 çeşit emir cümlesi var.
Örnek: Türkçe'de bir kişiye emir veriyosanız:
"Yap, Et, Git, Koş" vesiare diyorsunuz.
Birden fazla kişiye emir veriyorsanız:
Yapın, Edin, Gidin, Koşun diyorsunuz.

Fince Tek Kişiye Emir Verirken:

Fiilleri emir kipinde kullanmak için önce fiilin 1. tekil şahıs (Ben) çekimini yapıyoruz ve kelimenin sonundaki "-n" yi atıyoruz.
Fince fiil tiplerini ve fiil çekimlerinin nasıl yapıldığını yukarda anlattık zaten.

Juon (içerim) - "-n" yi atıyoruz Juo (İç)
Syön (yerim) - "-n" yi atıyoruz Syö (Ye)
Menen (Giderim) - Mene (Git)
Tulen (Gelirim) - Tule (Gel)
Arvaan (Tahmin ederim) - Arvaa (Tahmin et)
Juoksen (Koşarım) - Juokse (Koş)
Hyppään (Sıçrarım) - Hyppää (Sıçra)
Kirjoitan (Yazarım) - Kirjoita (Yaz)
Tek kişi için olmusuz emir cümlesi kurarken. fiilin emir kipinden önce "älä" kelimesini kullanıyoruz .
Örnek:
Kuuntele - dinle
Älä kuuntele - dinleme
Katso - Bak
Älä katso - Bakma

Fince Birden Fazla Kişiye Emir Verirken

Fiillerin kök halini alıyoruz ve sonuna "-kaa veya -kää" ekliyoruz.
Fiilin kökünden kasıt; fiil tiplerine göre çekim yaparken. Fiillerden önce bazı heceleri atıyorduk. İşte bu heceleri attıktan sonra elimizde kalan kısım fiilin kökü oluyor.
Hangisinde -kaa hangisinde -kää koyacağımızı belirleyen şey ise ; fiil kökünde a, o, u sesli harflerinden biri varsa -kaa ekliyoruz. Bunlardan biri yoksa -kää ekliyoruz.
(Türkçe'de ki küçük ünlü uyumuna benzeyen bir kural)
Örnekler üzerinden gidelim:

Fiil Tipi 1 Için Çoğul Emir Kipi

Ostaa (satın almak)
Fiilin sonundaki sesli harf olan "a" yı attık.
Osta (fiilin kökü). Fiilin köküne baktık "o" ve "a" harfleri var o zaman buna -kaa ekliyoruz.
Ostakaa (satın alın)
Etsiä (aramak)
Fiilin sonundaki "ä" yi attık. Etsi (fiilin kökü). Fiilin kökünde a, o veya u harflerinden biri yok. O halde -kää ekliyoruz.
Etsikää (arayın)

Olumsuz yaparken
Cümle başına Älkää kelimesini koyuyoruz. Fiilin köküne -ko veya -kö ekliyoruz.
Biraz önce bahsettiğim kural burda da geçerli. Yani fiil kökünde a, o, u sesli harflerinden birş varsa -ko, bunlardan biri yoksa -kö ekliyoruz.
Bütün fiil tipleri için bu yöntemi uyguluyoruz.
Älkää ostako (satın almayın)
Älkää etsikö (aramayın)

Fiil Tipi 2 Için Çoğul Emir Kipi

Käydä (ziyaret etmek)
Fiilin sonundaki -da, -dä yi atıyoruz.
Käy (fiilin kökü). Fiilin kökünde a, o veya u yok; o yüzden -kää ekliyoruz.
Käykää (ziyaret edin)
Älkää käykö (ziyaret etmeyin)

Fiil tipi 3, 4, 5 ve 6'da da aynı şekilde; önce fiilin kökünü alıyoruz. Sonra gerekli ekleri kullanıyoruz.


voida
be able to / can
nojata
lean
painaa
press / push
pyöräillä
ride a bike
tavata
spell / meet / have a habit of
todistaa
prove
pystyä
be able to / can
allekirjoittaa
sign
antautua
surrender
häipyä
disappear
nousta
go up
ommella
sew
neuloa
knit
vaivata
bother
katkaista
slice
kestää
withstand / tolerate / last
näyttää
seem
kohdata
meet
tapahtua
happen
aavistaa
expect
sisältää
contain
merkitä
write down
verrata
compare
pelastaa
save
alustaa
lecture
valmistaa
prepare / produce
korvata
replace
mainita
mention
pidättää
hold back / arrest
päästää
release
tarkastaa
check
loukata
offend
ravita
feed
ympäröidä
surround / circle
alleviivata
underline / emphasize
tekaista
make up
keksiä
invent / imagine
tähdätä
aim
rukoilla
pray
kehua
praise
hylätä
abandon
upota
sink
kellua
float
kääriä
wrap / roll
heittää
throw / cast
harjoitella
practice
taivuttaa
bend / conjugate / decline (gram.)
suostua
admit / consent
harjata
brush
paiskata
hurl
laskea
drop / lower
ihmetellä
wonder
mitätöidä
cancel
sovittaa
adapt
riippua
depend / hang (intr.)
tuomita
convict / judge
rangaista
punish
kuorsata
snore
kuihtua
perish
pyytää
request
rupatella
chat
tuoksua
smell (have an odour)
levätä
rest / relax
surra
mourn
liikkua
move (intr.)
ihailla
adore / admire
kätellä
shake hands with
täyttää
fill
pettää
cheat / deceive
liittää
attach / connect
luvata
promise
pyyhkiä
wipe
repiä
tear / rip
hävitä
lose / disappear
totella
obey
menestyä
succeed
puhaltaa
blow
tyhjentää
empty (tr.)
ikävystyä
be bored
jaaritella
ramble / chat




laulaa
sing
soittaa
play (an instrument) / call (on the phone)
seurata
follow
tarkoittaa
signify
nakata
throw
tuhota
destroy / ruin
kaivata
miss (someone)
kääntää
translate / turn
siivota
wash
voivottaa
complain
säikäyttää
scare
herätä
wake up
nukahtaa
fall asleep
pukeutua
get dressed
riisua
undress / take off (clothes)
hypätä
jump
välttää
avoid
oksentaa
vomit
kutsua
invite
kysyä
ask
vastata
answer
rakentaa
build
äkätä
figure out
sukeltaa
dive
ripustaa
hang (tr.)
työntää
push
vetää
pull
kasvaa
grow
eksyä
get lost
leikata
cut
lisätä
add
poistaa
remove
vuokrata
rent
maalata
paint
pelata
play (a sport or a game)
kalastaa
fish
jahdata
hunt
poimia
pick
valita
choose
kieltäytyä
refuse
hyväksyä
accept / approve
uskoa
believe
epäillä
doubt
tietää
know
sitoa
fasten
purkaa
untie / take apart
korjata
repair
purra
bite
pureskella
chew
niellä
swallow
sylkeä
spit
raapia
scratch
istua
sit (be seated)
seisoa
stand
istuutua
sit down
kyyristyä
crouch
muuttaa
change / move (in a new home)
tapella
fight
kaivaa
dig
ajaa
drive
toistaa
repeat
sattua
hurt
parantaa
improve / heal
huonontaa
worsen
tarvita
need
rykiä
cough
opettaa
teach
käyttää
use
erottaa
fire (from a job)
selittää
explain
ravistaa
shake
hengittää
breathe
haluta
want (stronger)
sataa
rain (fall)
palata
return
kaataa
pour / spill
metsästää
hunt
kuumentaa
heat
kylmentää
cool
suojella
protect
arvella
guess / think (introducing a point of view)
kiittää
thank
ehdottaa
suggest
ajatella
ponder
harrastaa
be interested in
moittia
blame / criticize
syttää
accuse
kiusata
bother
huomata
notice
älytä
realize
muistuttaa
remind / resemble
hakea
search / retrieve / apply for a job
tilata
order
syntyä
be born
kärsiä
suffer / endure
toivoa
wish
luulla
guess / think (introducing a point of view)
tarjota
offer / serve
inhota
hate
noutaa
fetch



sanoa
say
nukkua
sleep
tulla
come
mennä
go
aikoa
intend to
lähteä
leave
ampua
shoot
tahtoa
want
kaatua / suistua
fall
kertoa
tell
muistaa
remember
elää
live
odottaa
wait
unohtaa
forget
auttaa
help
rakastaa
love
tappaa
kill
jakaa
share
nauraa
laugh
ymmärtää
understand
huutaa
scream
olla
be
uskaltaa
dare
tottua
get used to
tanssia
dance
kävellä
walk
juosta
run
syödä
eat
juoda
drink
uida
swim
iskeä
hit
sulkea
close
avata
open
särkyä
break
kuolla
die
polttaa
burn
suudella
kiss
hymyillä
smile
halata
hug
kuunnella
listen
kuulla
hear
katsoa
watch
nähdä
see
maistaa
taste
haistaa
smell (scent)
koskea
touch / hurt
tuntea
feel / know
harkita
think
tehdä
do
lukea
read
opiskella
study
kirjoittaa
write
piirtää
draw
puhua
talk
oppia
learn
työskennellä
work
varastaa
steal
valehdella
tell a lie
hukkua
drown
menettää
lose
etsiä
search
löytää
find
voittaa
win
napata
catch
lähettää
send
saada
receive
paistaa
shine
ratkaista
decide
sytyttää
turn on
sammuttaa
turn off
keittää
cook
kantaa
carry
sallia
allow
kieltää
forbid
pitää
like / hold
panna
put
tuoda
bring
leikkiä
play
luoda
create
itkeä
cry
kuiskata
whisper
kätkeä
hide
yrittää
try
pysähtyä
stop (intransitive)
asettaa
put
ottaa
take
myydä
sell
ostaa
buy
maksaa
pay / cost
antaa
give
pudottaa
drop (let fall)
käydä
visit
lentää
fly
jäädä
stay
asua
reside
aloittaa
start
lopettaa
finish
jatkaa
continue
pelätä
fear
vihata
hate


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

monta nimee -VESALA

Monta nimee Paula Vesala Monta nimee Paula Vesala Sil on monta nimee Joillekin se on kipee Joille...